Ultrazvuk srca (ehokardiografija) PDF Print E-mail
There are no translations available.

 

Ultrazvuk srca ili ehokardiografija (punim nazivom transtorakalna ehokardiografija) je neinvazivni metod pregleda srca, kojim se dobije slikovna informacija o najznačajnijim srčanim strukturama. Izvodi se tako što se ultrazvučna sonda (dio aparata veličine mobitela, npr) u ruci ljekara prislanja na lijevu stranu grudnog koša pacijenta na više mjesta. Zahvaljujući odašiljanju i odbijanju ultrazvučnih valova kroz tkiva u grudnom košu, elektronskim sklopovima u aparatu, na ekranu aparata dobija se slika srca.

Pacijent pri ultrazvučnom pregledu leži na lijevom boku, sa lijevom rukom savijenom ispod glave, a desnom opuštenom niz desni bok (kao da spava ležeći na strani). Ovaj položaj je neophodan da bi se srce prislonilo na lijevi prednji zid grudnog koša i dobila kvalitetnija slika na ekranu aparata. Ultrazvučna sonda u ruci ljekara postavlja se na nekoliko karakterističnih mjesta na grudnom košu, prije svega uz lijevi rub grudne kosti i u peti međurebarni prostor. Pošto je srce kompliciran organ, neophodno je pregledati ga iz više perspektiva, da bi se adekvatno procijenilo njegovo stanje. Osim toga, sonda se postavlja i u udubinu iznad grudne kosti (u dnu vrata) i u žličicu, ispod rebarnih lukova. U ove dvije pozicije pacijent leži na leđima s nogama savijenim u koljenima i glavom okrenutom ulijevo.


Ultrazvučnim pregledom srca određuju se:

  • dimenzije srčanih struktura (pretkomora, komora, debljina srčanog mišića, dimenzije aorte u onom dijelu koji je dostupan pregledu),
  • snaga srčanog mišića (ejekciona frakcija, stanje istisne funkcije srca, poremećaji u kretanjima srčanog mišića),
  • valvule (procjenjuje se izgled i funkcija valvula),
  • pregrade između pretkomora i komora (trebalo bi da nemaju otvora u sebi),
  • stanje srčane ovojnice (srčane kese, perikarda),
  • eventualno prisustvo neželjenih tvorbi unutar srčanih šupljina (trombi-ugrušci, dobroćudni ili zloćudni tumori itd),
  • druge strukture dovoljno velike da se prikažu ultrazvučnim pregledom.


Ultrazvučni pregled srca ima svoja ograničenja. U pacijenata sa deformitetima grudnog koša, u gojaznih i pacijenata sa neuobičajeno uskim međurebarnim prostorima, prikazivanje (vizualizacija) srčanih struktura može viti više ili manje otežana, nekad i nemoguća. Aorta se prikazuje samo u prvih nekoliko centimetara toka po izlazu iz srca. Budući da ultrazvučni snop ima ograničenu mogućnost prodora u dubinu tkiva, a da aorta u svom toku zavija ka natrag, vizualizacija daljih segmenata aorte najčešće je neizvodiva. Dio luka aorte može se prikazati postavljanjem sonde u jugularnu jamu (udubljenje u dnu vrata neposredno iznad gornjeg ruba grudne kosti), ali je procjena iz ove perspektive često relativno ograničena.


Transezofagealni ultrazvuk srca


Transezofagealna ehokardiografija (TEE) je poluinvazivna metoda ultrazvučnog pregleda srca. Smatra se poluinvazivnom zato što se izvodi ulaskom u tijelo pacijenta, ali bez uboda ili reza, tj. beskrvnim pristupom. Ova metoda omogućuje pomniji pregled i preciznije određivanje osobina srčanih struktura, istih onih koje se procjenjuju transtorakalnom ehokardiografijom. Ulaz u organizam obezbjeđuje se preko usta i ždrijela do jednjaka. Pacijent je dužan progutati sondu, koja je tanja i drukčije oblikovana od transtorakalne sonde. Sonda za TEE je u obliku tanke fleksibilne cijevi debljine nešto šireg kabla za struju. Oblikom podsjeća na sondu korištenu u ezofagogastroduodenoskopiji (endoskopiji probavnog trakta).

Pacijent je svjestan, leži na lijevom boku. U usnu šupljinu sprejom se nanese lokalni anestetik, koji umanjuje neprijatnost pregleda. Zbog blokade osjećaja za gutanje, nije dozvoljeno jesti, niti piti tečnost poslije pregleda. Prije pregleda također nije dozvoljeno jesti ni piti, zbog moguće aktivacije refleksa povraćanja, što može dovesti do ulaska hrane i tečnosti u dušnik, a ovo može biti opasno po život.

Sonda se vrhom stavlja u usnu šupljinu i pažljivo gurne ka ždrijelu. Pacijent se instruira da načini manevar gutanja u tom momentu i sonda klizne u jednjak. Nakon početne lakše neprijatnosti, pacijent se instruira da diše polako i lagano, što omogući da se pregled obavi u najkraćem vremenu. Ukoliko postoje smetnje u refleksu gutanja u smislu da pacijent nikako nije u mogućnosti progutati sondu, može se kratkotrajno sedirati i uspavati radi izvođenja pregleda.

Prednosti TEE u odnosu na klasični, neinvazivni ultrazvučni pregled srca su mogućnost znatno bolje vizualizacije srčanih struktura u odnosu na klasični ultrazvuk srca. Naime, srcu se pristupa sondom iz jednjaka, koji je direktno prislonjen uz srce i sonda je vrlo blizu srčanih struktura. Osim toga, između sonde i srca nema rebara niti drugih koštanih struktura koje bi ograničile poziciju sonde, za razliku od one za transtorakalni ultrazvuk srca. Ovim je moguć daleko precizniji i pažljiviji pregled srčanih struktura ukoliko ih nije moguće adekvatno procijeniti transtorakalnim ultrazvukom srca.

Nedostaci su izvjesna neprijatnost pregleda, neophodnost specifične pripreme za pregled, rizik od ozljede struktura u kojima se nalazi sonda (usna šupljina, ždrijelo, jednjak) i, zbog težeg podnošenja pregleda od strane pacijenta, ograničeno trajanje pregleda. Također, vizualizacija jednog dijela luka aorte je otežana, jer luk je dijelom naslonjen na bronh, a ultrazvučni valovi ne prolaze kroz vazduh u bronhu dovoljno da bi formirali sliku na aparatu.

Transezofagealna ehokardiografija također se često primjenjuje za nadzor operativnog zahvata na srcu, prevashodno operacija na valvularnim strukturama i aorti.