Elektrofiziološko ispitivanje srca

Elektrofiziološko ispitivanje srca je invazivna procedura tokom koje se detaljno ispituje provodni sistem srca i srčane aritmije. Tokom tog postupka nerijetko se provodi i terapijski postupak-radiofrekventna ablacija, koja predstavlja kontrolisano i lokalno zagrijavanje tkiva radi prekidanja mjesta nastanka ili puteva kojim se održavaju aritmije.

Indikacije za elektrofiziološko ispitivanje?

Elektrofiziološkim ispitivanjem utvrđuje se uzrok, ishodište i mehanizam nastanka aritmija. Uz to se često radi radiofrekventna ablacija kojom se uspješno sprečavaju ponovna javljanja aritmija, a time i simptomi bolesti. Takvim bolesnicima većinom više nisu potrebni lijekovi protiv aritmija.

Kandidati za elektrofiziološko ispitivanje su bolesnici s poznatim supraventrikulskim i ventrikulskim aritmijama radi dodatne dijagnostike ili radiofrekventne ablacije. Ista se koristi i za dijagnostiku potencijalnih aritmija kod bolesnika sa simptomima (palpitacije, omaglice, gubici svijesti) kod kojih aritmije nisu dokazane neinvazivnim metodama.

Aritmije koje se liječe radiofrekventnom ablacijom

Supraventrikulske tahikardije (''kružne tahikardije'') su dugo vremena bile najčešće aritmije koje su liječene radiofrekventnom ablacijom. Kod ovih aritmija postoji dodatni električni snop u srcu koji provodi električne impulse te omogućuje kruženje aritmije (kroz normalni provodni sistem i dodatni snop). Dodatni snop može biti bilo gdje u srcu (akcesorni put) ili u blizini normalnog provodnog sustava kao sastvanmi dio AV nodusa (spori put). Ablacijom dodatnog snopa prekida se mogućnost ''kruženja'', a na taj način i nastanka tahikardije.

Atrijalna tahikardija koja se takođe ubraja u supraventrikularne tahikardije zahtijeva 3D maping, a nakon toga i ablaciju patološkog izvorišta ili puta širenja impulsa.

Undulacija atrija se uspješno liječi ablacijom kavotrikuspidalnog istmusa (anatomsko područje u desnom atriju koje omogućava kruženje aritmije unutar desnog atrija).

Fibrilacija atrija se takođe liječi radiofrekventnom ablacijom ušća plućnih vena koje se pokazalo kao ishodište fibrilacije atrija.

Ventrikulske ekstrasistole i tahikardije karakterizirane su strukturno zdravim srcem te ekstrasistolama i/ili tahikardijama iz izlaznog dijela lijeve i desne komore. U bolesnika sa strukturnim bolestima srca ili ishemijskom bolestima srca koji imaju ventrikularne poremećaje ritma danas se također može učiniti elektrofiziološko ispitivanje i radiofrekventna ablacija; ipak, radi se o dužoj i komplikovanijoj proceduri s obzirom da je ishodište aritmije u takvih bolesnika veće područje unutar srčanih komora.

Dijagnostički i terapijski elektrofiziološki postupci

Pacijent se, kod planiranog elektrofiziološkog ispitivanja, prima u bolnicu, najčešće dan ranije. Procedura se izvodi u sali za elektrofiziološko ispitivanje srca u lokalnoj anesteziji uz blagu sedaciju, a u slučaju potrebe i u opštoj anesteziji. Postupak izvodi kardiolog-elektrofiziolog. Kroz femoralne vene se pristupa u desno srce. U slučaju potrebe pristupa u lijeve srčane šupljine uglavnom se koristi pristup proz interatrijalni septum,  a u pojedinim slučajevima se do lijevih srčanih šupljina dolazi i preko femoralnih arterija. Posebno konstruisane elektrode se postavljaju o određene zone unutar desnih ili lijevih srčanih šupljina. Te elektrode omogućuju snimanje električnih potencijala unutar srca te izazivanje aritmija. Na osnovu snimljenih potencijala, a u največem broju slučajeva i provociranja aritmija (stimulacijom, lijekovima ili kombinacijom) postavlja se tačna dijagnoza i planira strategija liječenja.

Nakon postavljanja dijagnoze, u istom aktu elektrofiziolog može provesti i radiofrekventnu ablaciju. Sama procedura nije bolna, međutim prilikom primjene lokalne anestezije u preponi i kasnije tijekom ablacije bolesnik može osjetiti nelagodu u preponi, odnosno u prsnom košu. Po završetku procedure vade se kateteri te se ručnom kompresijom zaustavlja krvarenje iz mjesta punkcije u preponama. Nakon provedenog postupka bolesnik mora mirovati 6-8 sati, a u slučaju pristupa putem arterije taj je period duži, 12-24 sata. Nakon 1-2 dana bolesnik se otpušta iz bolnice sa preporukama za terapiju i daljnjim uputstvima za redovne kontrole.

 

Uspješnost elektrofizioloških intervencija

Uspješnost postupak zavisi od vrste aritmije, te eventualne strukturne bolesti srca. Kod ''kružnih'' supraventrikulskih tahikardija uspješnost je nerijetko veća od 95 %, dok kod undulacije atrija ona iznosi oko 90 %. Kod bolesnika s fibrilacijom atrija uspješnost nakon jedne ablacije varira između 50 i 80 %, te primarno zavisi od prisutnosti strukturne bolesti srca i trajanju fibrilacije atrija. Kod ventrikularnih aritmija, koje nastaju kod bolesnika bez strukturne bolesti srca ablacija je uspješna u 90 % slučajeva, dok kod onih sa značajnom strukturnom i ishemijskom bolesti srca iznosi od 50 do 75 %.

Rizici i komplikacije

Kod elektrofiziološkog ispitivanja i intervencija radi se o invazivnom postupka sa potencijalnim rizicima. Ukupne komplikacije kod elektrofizioloških ispitivanja iznose 1-2 %, što podrazumijeva krvarenje na mjestu punkcije, zatim alergija na lokalnu anesteziju ili kontrast, pa sve do opasnijih komplikacija kao što je oštećenje normalnog provodnog sustava ili perforacija srca.

Važno je napomenuti da su ozbiljne komplikacije kod ablacije supraventrikulskih tahikardija izuzetno rijetke te se javljaju u manje od 0,1 % slučajeva.

Komplikacije kod ablacije u slučaju fibrilacije atrija i ventrikulskih tahikardija, kod strukturno bolesnog srca su nešto češće, prvenstveno zbog kompleksnije procedure kao i već prethodno prisutne strukturne bolesti srca.

Elektrofiziološke procedure u Centru za srce BH Tuzla

Eletrofiziološki tim Centra za srce BH Tuzla edukativni program provodi u Oslu, na odjeljenju za elektrofiziologiju bolnice Rikshospitalet.

Nakon što su stvoreni uslovi za provođenje eletrofizioloških procedura, što podrazumijeva nabavljanje potrebne opreme i edukacija kadra, sa istim se počinje u Centru za srce BH Tuzla 15.06.2015. godine. U prvoj fazi projekta procedure kontroliše i provodi iskusan elektrofiziološki tim iz bolnice Rikshospitalet Oslo Norveška.

Prva faza elektrofiziolških procedura obuhvata elektrofiziološka ispitivanja, koje imaju za cilja postavljanje definitivne dijagnoze poremećaja srčanog ritma. Poremećaji srčanog ritma koji će se u ovoj fazi i tretirati radiofrekventnom energijom u istom aktu sa elektrofiziološkim ispitivanje su:

  • undulacija atrija
  • AVNRT
  • atrioventrikularne tahikardije (AVRT) i to WPW.